Engel atlama nedir? Kurallar, puanlama ve başlangıç
Seyisi Rehber ·
Engel atlama, binicinin atıyla birlikte numaralı engellerden oluşan bir parkuru, engelleri devirmeden ve belirlenen süre içinde tamamlamaya çalıştığı binicilik branşıdır. Dresaj ve üç günlük yarışmayla birlikte olimpiyatlarda yer alan üç binicilik branşından biridir. Başlamak için önce adım, tırıs ve dörtnalda dengeli binebilmeniz gerekir; sonra yer direkleri ve çok alçak engellerle ilerlenir.
Bu yazıda bir engel atlama parkurunun nasıl kurulduğunu, yarışmalarda ceza puanının nasıl verildiğini ve engel atlamaya hangi adımlarla başlandığını anlatıyoruz.
Parkur ve engel türleri
Parkur, manej içine sırası numaralarla belirlenmiş engellerden kurulur. Binici yarışmadan önce parkuru yürüyerek dolaşır; dönüşleri, engeller arasındaki mesafeyi ve atın kaç foulede gideceğini bu sırada planlar.
En sık görülen engel, tek düzlemde üst üste konmuş direklerden oluşan dikine engeldir. Genişlik engelinde (okser) iki ya da daha fazla dikme arasına konmuş direkler, atın hem yüksekliği hem genişliği aşmasını ister. Birbirine bir iki foule mesafede art arda gelen engeller kombinasyon olarak adlandırılır. Üst seviyelerde su engeli gibi özel engeller de kullanılır.
Puanlama: ceza puanı nasıl verilir?
Yarışmaların çoğunda kullanılan değerlendirmede her devrilen engel 4 ceza puanıdır. Atın engelin önünde durması ya da engelin yanından kaçması itaatsizlik sayılır; ilk itaatsizlik de 4 ceza puanı getirir. Uluslararası kurallarda ikinci itaatsizlik ve atın ya da binicinin düşmesi elemeyle sonuçlanır.
Her parkurun bir izin verilen süresi vardır; bu süreyi aşan binici, aşılan her saniye (ve saniyenin bir kısmı) için 1 ceza puanı alır. Birden fazla binici sıfır hatayla bitirirse sonuç ya en hızlı süreye göre belirlenir ya da bu biniciler kısaltılmış bir parkurda zamana karşı baraj turuna çıkar. Hız yarışmalarında ise hatalar saniyeye çevrilip süreye eklenir.
Ulusal ve kulüp düzeyindeki yarışmalarda kurallar ve engel yükseklikleri farklı olabilir; katılacağınız yarışmanın programını ve talimatını önceden okuyun.
Engel atlamaya nasıl başlanır?
Engel atlamanın temeli düz çalışmadır. Atı adım, tırıs ve dörtnalda sabit bir tempoda tutabilmek, düz bir çizgide gidebilmek, daire ve dönüşleri kontrollü yapabilmek gerekir. Engel önünde atı merkeze yönlendirebilmek, düzde öğrendiğiniz yön ve hız kontrolüne bağlıdır.
İlk adım yere serilmiş direklerdir. Önce adımda, sonra tırısta, en son dörtnalda direklerin üzerinden ritmi bozmadan geçmeyi çalışırsınız. Ardından iki dikmenin arasına çapraz konmuş iki direkle çok alçak bir çapraz engel kurulur; çapraz şekil atı engelin ortasına davet eder. Bu aşamada hafif oturuşu, yani atlama sırasında eyerden hafifçe kalkıp ağırlığınızı bacaklarınıza vermeyi öğrenirsiniz. Başlangıçta yeleden ya da boyun kayışından tutunmak, atın ağzına istemeden asılmayı önler.
Eğitmenler bu aşamaları genellikle aceleye getirmez: alçak çapraz engeller ve küçük dikine engellerle haftalarca çalışılır, yükseklik ancak ritim ve oturuş oturduktan sonra artırılır. Okul atları bu işe alışkındır; ilk atlayışlarınızı tecrübeli bir atla yapmak işinizi kolaylaştırır.
Ekipman ve yarışmaya giden yol
Engel atlamada kask şarttır. Güvenlik yeleği, eldiven ve binici çizmesi de yaygın olarak kullanılır; kulübünüzün ve katılacağınız yarışmanın kurallarını sorun. Atın bacaklarını korumak için tozluk ya da bandaj kullanılıp kullanılmayacağına eğitmen karar verir.
Türkiye Binicilik Federasyonu'nun düzenlediği yarışmalara katılmak için sporcunun federasyon lisansı ve vizesi gerekir; bu işlemler federasyonun Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Talimatı'na göre, genellikle kulüp aracılığıyla yapılır. İlk yarışma deneyimi için birçok kulübün kendi içinde düzenlediği alçak parkurlu yarışmalar iyi bir başlangıçtır.